Indhold
Kári Stefánsson, fyrrverandi forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, er gestur Sölva Tryggvasonar í nýjasta hlaðvarpsþætti hans.
Í viðtalinu fer Kári um víðan völl og ræðir meðal annars um heimsmálin, Evrópusambandið og aukna áherslu á hernað. Þá ræðir hann samband sitt við Davíð Oddsson og nefnir eina af hetjunum sínum í íslensku samfélagi í dag.
Kári Stefánsson segir kynslóðina sem hann tilheyrir hafa átt að vera hippana sem ætluðu að koma á eilífum friði, en það hafi augljóslega mistekist
„Ég held að hluti af þessu eigi rætur sínar í því að þeirri velsæld sem mín kynslóð byggði upp var ekki dreift jafnt í samfélaginu, heldur mjög ójafnt. Ekki bara þegar kemur að peningum, heldur mörgu öðru. Þú ert allt í einu kominn með stóran hundraðshluta af vestrænum samfélögum sem passa illa inn í samfélagið. Verkalýðshreyfingin er orðin frekar máttlítil og vinstri hlið stjórnmálanna sem ég tel mig tilheyra hefur gjörsamlega brugðist. Vinstri hlið stjórnmálanna samanstendur nú af fólki sem segist vilja hlúa að þeim sem minna mega sín, en í rauninni gera ekkert annað en að hlúa að öðrum sem segjast vilja hlúa að þeim sem minna mega sín í samfélaginu,” segir Kári meðal annars.
Ekki flókinn sósíalismi
„Þetta fólk getur ekki lengur átt raunverulegt samtal við þá sem illa standa af því að þetta er miklu menntaðra fólk sem á í erfiðleikum með að finna samhljóm við hópinn sem þau líta á sem frekar ómenntaðan skríl. Það vantar fólk sem er með raunverulegan samhljóm við þá sem minna mega sín og eru undir í samfélaginu. Þetta veldur svo því að sá hópur sem verst stendur fer að taka undir öfgafullar hugmyndir um það hvernig megi breyta heiminum. Minn sósíalismi er ekki flóknari en eftirfarandi: Ríkið á að sjá um heilbrigðisþjónustu og hún á að vera ókeypis. Númer tvö að öll börn eigi jafnan aðgang að menntun og skólum og það eigi ekki að vera skólagjöld. Í gegnum grunnskólana er hægt að jafna aðstöðuna fyrir börn sem koma frá erfiðum heimilum. Í þriðja lagi verðum við að hafa kerfi sem gerir ungu fólki kleyft að kaupa sitt fyrsta húsnæði. Svo megum við auðvitað ekki láta fólk svelta. En að þessu slepptu og öðru leyti geta menn bara séð um sig sjálfir og ríkið á ekki að vera að vasast of mikið í lífi fólks. En ef við stöndum ekki undir þessum grunn-skilmálum erum við eiginlega ekki samfélag.”
Kári segir ástæðu til að setjast niður og staldra við, til að átta sig á því hvað hafi farið úrskeiðis og hvað sé hægt að læra af þessu öllu saman:
„Mér finnst mikil ástæða fyrir fólk af minni kynslóð að setjast niður núna og velta fyrir sér hvers konar heimi við höfum skilað í hendurnar á þeim tveimur kynslóðum sem koma síðan. Við áttum að vera hipparnir sem ætluðu að koma á eilífum friði og ætluðum að útrýma eignarhaldi og að allir yrðu jafnir. Það eina sem átti að koma inn í samskipti fólks var ást og kærleikur. Nú situr maður hér hálfri öld síðar og horfir á heiminn og þetta hefur þróast allt allt öðruvísi.“
Einstök Sólveig Anna
Hann segist þó sjá undantekningar hjá fólki í stjórnmálum og á opinberum vettvangi og nefnir þar sérstaklega Sólveigu Önnu, formann Eflingar:
„Sólveig Anna Jónsdóttir er ein af hetjunum mínum í þessu samfélagi. Hún leggur ekki mikið á sig við að vera þýð og kurteis og segir það sem hún meinar. Og það sem hún meinar á raunverulegar rætur hjá því fólki sem að illa stendur. Ég ber mikla virðingu fyrir henni sem rödd í íslensku samfélagi og það vantar fleiri raddir af þessu tagi. Fólk sem hugsar og hagar sér eins og hún. Eitt af því sem virðist vanta svolítið í samfélagið okkar er meiri ást og kærleikur. Ég veit að þetta hljómar væmið, sérstaklega úr munni óþverra eins og mín. En ég held að þetta skipti raunverulegu máli.“
Click here to preview your posts with PRO themes ››
Sölvi og Kári fara um víðan völl í þættinum og ræða meðal annars um heimsmálin, Evrópusambandið og aukna áherslu á hernað:
„Ég er ánægður með margt hjá núverandi utanríkisráðherra og finnst afstaða hennar góð í ýmsum málum. En ég er algjörlega ósammála því að Íslendingar séu að leggja fram fé til þess að kaupa vopn. Mér finnst að það fé sem við sendum Úkraínumönnum eigi að vera eyrnamerkt til að kaupa lyf og hlúa að þeim sem hafa særst í stríðinu,“ segir Kári, sem er ekki hrifinn af þeirri tilhneigingu valdhafa að vilja setja pening í hernað og stríð:
„Við komum aldrei til með að geta varið þetta land. Það er ekki í spilunum og er alveg út í hött. Ef við ætlum að tryggja öryggi komandi kynslóða eigum við að gera það í gegnum menntakerfið og svo framvegis. Við verjum ekki þetta land með vopnum. Þegar kemur að því hvar við stillum okkur upp verðum við að skoða hvað við græðum á því að fara inn í Evrópusambandið, en líka hverju við glötum. Heimurinn er mjög óræður akkúrat núna og það er erfitt að spá fyrir um hvað gerist á næstu árum. Hvort að við þurfum að ganga inn í Evrópusambandið til þess að vera á réttum stað á komandi árum er alls óvíst.“
Flóknar tilfinningar en mikil væntumþykja
Sölvi spyr Kára í þættinum um hans gamla vin Davíð Oddsson, sem nýlega féll frá. Kári segir samband þeirra oft á tíðum hafa verið flókið, en hann beri mikinn hlýhug og kærleika til Davíðs:
„Ég hef mjög flóknar tilfinningar til Davíðs. En á þessu augnabliki er hjarta mitt að springa af væntumþykju fyrir honum. Ég er mjög dapur yfir því hvernig fór fyrir honum eftir að hann hætti í pólitíkinni. Hann var feikilega „effektívur“ stjórnmálamaður, þó að ég hafi sjaldnast verið sammála honum. Þetta byrjaði í menntaskóla þar sem að hann var talsmaður hægri manna og ég talsmaður vinstri manna og í þá daga vorum við nánast aldrei sammála. En hann átti til mjög mikla hlýju og hann var mjög víðsýnn, skemmtilegur og feikilega góður sögumaður. Hann var geysilega áhrifaríkur stjórnmálamaður og sterkur leiðtogi. En þegar hann hætti og fór upp í Seðlabanka, fór hann snemma að spá fyrir um fall bankanna og fannst hann fá lítinn hljómgrunn. Og svo þegar bankarnir hrynja og allt fór á hausinn og margir fóru að kenna honum um þetta, held ég að hann hafi vanmetið andstæðinga sína og ofmetið sjálfan sig. Hann hafði hjólað í fólk sem átti meirihluta af fjölmiðlum á Íslandi og var alveg ófeimið við að nota þessa fjölmiðla til þess að berja á honum. Mjög margt af því sem hann skrifaði um eftir að hann fór að skrifa fyrir Morgunblaðið markaðist af því að honum fannst samfélagið hafa verið honum óréttlátt.“
Hægt er að nálgast viðtalið við Kára og öll viðtöl og podköst Sölva Tryggvasonar inni á solvitryggva.is
